Serikali ya Kenya imetangaza mipango ya kurudi kwa Shirika la Fedha la Kimataifa (IMF) kwa fedha mpya ili kujaza pengo la bajeti, huku ikichukua hatua za ubinafsishaji wa biashara za serikali. Timu ya IMF imewasili Nairobi kuanza mazungumzo juu ya mpango mpya unaotarajiwa kudumu miaka mitatu. Hii inafuata kufeli kwa programu za awali za Mfuko wa Kuongeza Fedha (EFF) na Kifaa cha Mikopo Iliyopanuliwa (ECF) mnamo Machi 2025.
Waziri Mkuu wa Hazina Chris Kiptoo alifafanua habari hii wakati akionekana mbele ya Kamati ya Idara ya Bunge la Taifa kuhusu Fedha na Mipango ya Kitaifa ili kuwasilisha Taarifa ya Sera ya Bajeti ya 2026. Alisisitiza kuwa mazungumzo yatazingatia programu mpya kabisa badala ya kuendelea na ile ya awali.
"Tulikuwa na programu na IMF ambayo ilimalizika mwaka jana. Tulikubaliana na IMF kutofanya tathmini ya tisa na ya mwisho," Kiptoo aliwaambia wabunge.
Timu ya IMF iko nchini kwa wiki mbili za mashauriano. Mpango unaopendekezwa utazingatia ufadhili wa muda mrefu na utulivu wa kifedha. Programu ya awali ya miaka minne yenye thamani ya Ksh464.47 bilioni (USD3.6 bilioni) ilipangwa kuendelea hadi Aprili 2025, lakini ilikatishwa baada ya Kenya kushindwa kukidhi malengo 11 kati ya 16, na hivyo kupoteza Ksh110 bilioni (USD850.9 milioni) ya fedha.
Pia, serikali haijui kuongeza madeni ghali ya kibiashara, bali inazingatia kuunganisha madeni na kufuata kikomo cha kisheria cha madeni. Wiki iliyopita, serikali ilikusanya Ksh290 bilioni kutoka masoko ya kimataifa kupitia uuzaji wa Eurobond ili kurudisha madeni yanayokomaa 2028 na 2032.
Waziri wa Hazina John Mbadi alisema fedha hizo zilipatikana kupitia uuzaji wa bondi katika masoko ya kimataifa, kama sehemu ya juhudi za kurahisisha malipo ya madeni ya Kenya.
Kuhusu mtazamo wa kiuchumi, Kiptoo alisema uchumi wa Kenya ulikua kwa asilimia 5.0 mwaka 2025 na unatarajiwa kukua kwa asilimia 5.3 mwaka 2026, unaongozwa na tija bora ya kilimo, ukuaji thabiti katika sekta ya huduma na wingi wa remitansi kutoka diaspora. Akiba ya fedha za kigeni ilipanda hadi Ksh1.561 trilioni (USD12.1 bilioni) kufikia Desemba 2025, sawa na miezi 5.2 ya kugharamia bidhaa, ikiongezeka kutoka Ksh1.303 trilioni (USD10.1 bilioni) mwaka 2024. Fahirisi ya NSE 20 Share ilipanda asilimia 52.4 Januari 2026 ikilinganishwa na mwaka uliopita.
Serikali itaendelea na mageuzi, ikijumuisha kuongeza mapato ya ndani, kupunguza matumizi, kidijitali cha mifumo ya fedha za umma, utekelezaji kamili wa e-procurement, mpito kwa uhasibu wa akkru, kuanzisha Akaunti Moja ya Hazina na matumizi yanayoongezeka ya ushirikiano wa umma na binafsi.
