Sa darating na 2026, magiging ASEAN chair ang Pilipinas, na nagbibigay ng pagkakataon upang tapusin ang legally-binding Code of Conduct (COC) sa South China Sea. Ito ay makakatulong upang mabawasan ang tensyon dulot ng mga aksyon ng China at maprotektahan ang karapatan ng mga coastal states. Gayunpaman, maraming hamon pa ang kailangang harapin, tulad ng saklaw ng COC at pakikipag-ugnayan sa China.
Ang South China Sea ay mahalagang ruta ng pagpapadala ng mga kalakal na nagkakahalaga ng $5.3 trilyon bawat taon, at mayaman sa buhay-dagat at yaman-dagat. Ang Pilipinas ay nasa sentro ng tensyon dahil sa mga coercive at unlawful na aksyon ng China, pati na ang pagkabigo ng ASEAN na magtapos ng COC sa loob ng mga dekada. Noong Nobyembre 14, ipinahayag ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. ang pagiging chair ng Pilipinas sa ASEAN para sa 2026, na nagbibigay ng pagkakataon upang magtakda ng mga pamantayan sa isyung ito.
Ang COC ay magiging security blanket laban sa mga harassment sa militar, mangingisda, at siyentipiko, na magbabawas ng panganib ng eskalsyon. Ito rin ay magtataguyod ng komunikasyon, tiwala, at kooperasyon sa proteksyon ng kapaligiran, pananaliksik, at search and rescue. Ekonomikong benepisyo nito ang seguridad ng mga sea lanes at pagiging atraktibo sa mga mamumuhunan.
Ngunit may mga hamon: ang saklaw ng COC—buong SCS para sa Pilipinas at Vietnam, o limitadong lugar lamang para sa China; kung binding ba ito, dahil ayaw ng China na kilalanin ang 2016 Arbitral Award; paglahok ng external powers tulad ng US, na kaalyado ng Pilipinas ngunit kalaban ng China; mga institutional flaws ng ASEAN, tulad ng consensus model na nagiging dahilan ng katahimikan sa mga isyu; at ang deadline sa 2026, na maaaring magresulta sa hindi epektibong dokumento.
Upang magtagumpay, dapat magkaroon ng malinaw na estratehiya ang Pilipinas, tulad ng pag-uugnay sa ASEAN para sa unified voice, strategic communications, pagpapatibay ng depensa, at kritikal na pakikipag-ugnayan sa China sa ekonomiya, kapaligiran, at disaster response. Ito ay magbibigay-daan sa rules-based na framework para sa regional stability.