Ukame mkali unaoathiri kaunti za kaskazini mwa Kenya, hasa Mandera, umesababisha vifo vya mifugo na uhaba wa maji, na kuongeza wasiwasi kuhusu ahadi ya Rais William Ruto ya kujenga mabwawa 200. Wakazi na viongozi wa kaunti wanaelezea hasara kubwa, huku serikali ikitangaza msaada wa Sh6 bilioni. Hali hii inatokana na misimu mitatu ya mvua kuwa na uhaba.
Ukame unaoenea kaskazini mwa Kenya umekuwa chanzo cha wasiwasi mkubwa miongoni mwa wakazi, hasa katika kaunti za Mandera, Banisa, Mandera Kaskazini na Mandera Magharibi. Ripoti ya Shirika la Msalaba Mwekundu inaonyesha kuwa hali inazidi kuwa mbaya, na vifo vya mifugo kutokana na ukosefu wa malisho na maji. Mfugaji Mohamed Hussein amepoteza mbuzi 185 kati ya 200 aliyokuwa nao, na akisema, “Nilikuwa na takriban mbuzi 200 lakini sasa wamebaki 15 pekee. Wanakufa kila siku kwa sababu ya ukosefu wa malisho na maji.”
Katika Banisa, vyanzo vikuu vya maji vimekauka, na wakazi wakitegemea malori ya maji. “Vyanzo vyetu vikuu vya maji mjini vimekauka. Mji umekuwa kavu na kupata maji sasa ni changamoto kubwa,” alisema mkazi mmoja.
Mwenyekiti wa Baraza la Magavana, Ahmed Abdullahi, alizungumza wakati wa Jukwaa la Washirika wa Maendeleo la 2026 huko Nairobi, akisema ukame huu umesababishwa na misimu mitatu mfululizo ya uhaba wa mvua tangu Oktoba. Athari zinaenea nchini kupitia ongezeko la bei ya vyakula, uhaba wa maji na kuvurugika kwa uchumi. Akina mama wajawazito, wanaonyonyesha na watoto chini ya miaka mitano ndio wanaathirika zaidi. Bei ya mifugo imeshuka, na kondoo unaweza kununuliwa kwa Sh500 tu.
Kaunti zimeunda kamati za kukabiliana na ukame, zikitoa chakula, pesa taslimu, usafirishaji wa maji na ukarabati wa visima. Abdullahi aliomba serikali kuunga mkono na kutangaza dharura, ikiwemo kununua mifugo kutoka kwa wafugaji.
Naibu Rais Kithure Kindiki alitangaza Sh6 bilioni kwa ajili ya kukabiliana na ukame, akisema, “Serikali imejiandaa kuhakikisha tunatoa chakula cha kutosha kwa wote walioathirika na pia kuokoa mifugo yao. Hakuna hofu nchini.” Alielezea ukame kama athari ya mabadiliko ya tabianchi ya muda mfupi.