Mbegu bora zinazostahimili mabadiliko ya tabianchi ndizo nguzo kuu katika kuzuia njaa na kuhakikisha usalama wa chakula barani Afrika. Kulingana na Dkt Yacouba Diallo, Katibu Mkuu wa African Seed Trade Association (AFSTA), mageuzi ya kilimo hayawezi kutekelezwa bila mifumo imara ya mbegu. AFSTA inaandaa kongamano la 2026 nchini Afrika Kusini ili kujadili masuala haya.
Mbegu ndizo msingi wa mapambano dhidi ya njaa na usalama wa chakula barani Afrika. Kulingana na Dkt Yacouba Diallo, Katibu Mkuu wa AFSTA, mageuzi kwenye kilimo hayawezi kupatikana bila mifumo dhabiti ya mbegu bora.
AFSTA ilianzishwa mwaka 2000 ili kukuza sekta binafsi ya mbegu, kuratibu sera na kanuni, na kuimarisha upatikanaji wa mbegu zenye ubora, pamoja na bioteknolojia. “Bila mbegu faafu na bora zinazostahimili mabadiliko ya tabianchi, itakuwa vigumu kuangazia kero ya njaa na usalama wa chakula Afrika,” anasema Dkt Diallo.
Kila mwaka Machi, AFSTA inaandaa Kongamano la Mbegu barani Afrika, na la 2026 litafanyika Afrika Kusini. Kongamano hilo litawajumuisha wadau kutoka utafiti, udhibiti, biashara na wakulima ili kuangazia usalama wa chakula.
Mabadiliko ya tabianchi, ikiwa ni pamoja na kiangazi, ukame, mvua zisizotabirika, mafuriko, wadudu na magonjwa, vimepunguza uzalishaji mazao. Dkt Diallo anasema sekta ya mbegu iko mstari wa mbele katika kukabiliana na hizi, kwa kuendeleza mazao yanayostahimili ukame, joto na kukomaa mapema.
“Tafiti zinaonesha kuwa kati ya asilimia 40 hadi 50 ya ongezeko la mavuno hutokana na matumizi ya mbegu bora,” anaelezea. Watafiti kutoka sekta za umma na binafsi wanaendelea kubuni aina mpya zenye uwezo dhidi ya misukosuko ya hali ya hewa.
“Mbinu za kisasa kama vile uboreshaji wa vinasaba na jeni zimeongeza kasi ya upatikanaji wa aina maalum za mbegu, ikiwemo ustahimilivu dhidi ya wadudu na magonjwa,” anafafanua Dkt Diallo.
Mafanikio yanategemea usambazaji wa teknolojia kutoka maabara hadi mashambani. Mifumo imara ya mbegu inachangia usalama wa chakula na lishe, na kuongeza mavuno na kupunguza utapiamlo.
Afrika ina pengo kubwa la mavuno ikilinganishwa na maeneo mengine; kuziba linahitaji mbegu bora. Biashara ya mbegu inachangia kiuchumi, na uratibu wa kanuni utawezesha uhamishaji rahisi chini ya AfCFTA.
Mageuzi ya kilimo yanahitaji sera rafiki kwa ubunifu, ushirikiano wa sekta za umma na binafsi, na uwekezaji katika utafiti na usambazaji.