በኢትዮጵያ ሕገ መንግሥት መሠረት ማንኛውም ኢትዮጵያዊ ዜጋ በልዩነት ያለ የመምረጥና የመመረጥ መብት አለው። ይህ መብት በአንቀጽ 38(1) ውስጥ ተገልጿል እና በምርጫ ህጎች ተደነገገ።
በፌዴራል ዴሞክራሲክ ሪፐብሊክ ኢትዮጵያ (ኢ.ፌ.ዴ.ሪ) ሕገ መንግሥት አንቀጽ 38(1) መሠረት ማንኛውም ኢትዮጵያዊ ዜጋ በቀለም፣ በዘር፣ በብሔር፣ በብሔረሰብ፣ በፆታ፣ በቋንቋ፣ በሃይማኖት ወይም በፖለቲካ የተመሰረተ ልዩነት ሳይደረግበት በቀጥታ እና በነጻነት በመምረጥ መሳተፍ መብት አለው። ለመምረጥ ኢትዮጵያዊ ዜግነት ያለው ሰው ዕድሜው 18 አመት ሲሞላ በሕግ መሰረት የመምረጥ መብት አለው። በማንኛውም የመንግሥት ደረጃ በሚካሄድ ምርጫ ይህ መብት ይኖራል።
ምርጫዎች ሁሉ አቀፍ፣ በእኩልነት ላይ የተመሰረቱ እና በምስጢር ድምጽ አሰጣጥ መራጩ ፍቃዱን በነጻነት የሚገልጽበት መሆን አለባቸው። የመምረጥ መብት ለኢትዮጵያዊ ዜግነት ያላቸው ብቻ የተሰጠ ነው። ለመሳተፍ ኢትዮጵያዊ ዜጋ መሆን፣ በድምጽ መስጫ ቀን ዕድሜ 18 አመት እና ከዚያ በላይ መሆን እና በአንድ የምርጫ ክልል ለመጨረሻዎቹ ስድስት ወር መኖር አለበት። በአዕምሮ ህመም ወይም በፍርድ ቤት ውሳኔ የተገደበ ሰዎች ይህ መብት ያላቸውም።
ለመመረጥ መብት ደግሞ ኢትዮጵያዊ ዜግነት ያለው ሰው ዕድሜው 21 አመት ወይም ከዚያ በላይ መሆን፣ በክልሉ ለአንድ ዓመት መኖር ወይም ተውልዶ ቦታ መሆን፣ የመምረጥ መብቱ ያልተገፈፈ መሆን አለበት። ግል ተመራጭዎች ከ5,000 የሚሆኑ ድጋፍ ፊርማዎች መቀነስ ይኖራቸዋል፣ አካል ጉዳተኞች ደግሞ ከ3,000። ይህ በአዋጅ ቁጥር 1162/2011 እና 1394/2017 ተደነግግቷል።
የምርጫ መርሆዎች ማንኛውም ምርጫ ለሁሉም አቀፍ፣ ቀጥተኛ፣ በምስጢር ድምጽ እና ያለ ልዩነት መሆንን ያስፈልጋሉ። እያንዳንዱ ድምጽ እኩል መሆን እና በአካል መገኘት መስጠት አለበት።
