የኢትዮጵያ ሕገ መንግስት በአንቀጽ 38 የዜጎች በዴሞክራሲያዊ ምርጫ ሂደት ያላቸውን መብቶች በዝርዝር አስቀምጧል። እነዚህ መብቶች ልዩነት የሌለው የመምረጥና የመመረጥ መብትን፣ ሚስጥራዊ ድምጽ መስጠትን እና በምርጫ ሂደት ውስጥ ተሳትፎ የመውሰድን ያካትታሉ። ዜጎች በተመራጭነት እና በአማካኝነት ምርጫን ለማስፋፋት የኃላፊነት መድረኮች አሉ።
የኢትዮጵያ ሕገ መንግስት በአንቀጽ 38 በዝርዝር የዜጎች በዴሞክራሲያዊ ምርጫ ሂደት ያላቸውን ተጨማሪ መብቶች አስቀምጧል። ዋና ዋናው መብት ማንኛውም ኢትዮጵያዊ ዜጋ በቀለም፣ በዘር፣ በብሔር፣ በብሔረሰብ፣ በጾታ፣ በቋንቋ፣ በኃይማኖት፣ በፖለቲካ ወይም በሌላ አመለካከት ላይ የተመሰረተ ልዩነት ሳይደረግበት የመምረጥና የመመረጥ መብት ማካተት ነው። ይህ መብት ኢትዮጵያዊ ዜጋ በማናቸውም የአገሪቱ ክፍሎች በተዘረዘሩት የመድሎ ምክንያቶች ላይ የተመሰረተ ልዩነት ሳይደረግበት በሚስጥር የመምረጥ መብት ያለው መሆኑን ያረጋግጣል።
በተጨማሪም፣ የመምረጥና የመመረጥ መብት አንድ መራጭ የሚመርጠውን ፓርቲ ወይም እጩ በሚስጥር የመምረጥ መብት ያለው መሆኑን ይደነግጋል። ይህ በኢትዮጵያ የምርጫ ቦርድ ላይ በተጓዳኝነት መራጩ ድምጽ በሚስጥር ለመስጠት የሚያስችለውን አካባቢያዊና ቴክኒካዊ ሁኔታ የማሟላት ግዴታ ይጥላል። በአንቀጽ 38(1)(ሀ) ስር የተገለጹ መብቶች ህዝቡ በመረጣቸው ተወካዮች አማካኝነት በህዝብ ጉዳይ አስተዳደር የመሳተፍ መብትን ያካትታሉ። በሌላ አነጋገር፣ ህዝቡ በመረጣቸው እንደራሴዎች አማካኝነት እራሱን በራሱ የሚያስተዳድርበት መብት ነው።
ከመምረጥ መመረጥ ባሻገር፣ ዜጎች በመራጭነት እና በተመራጭነት ከመሳተፍ በተጨማሪ ተሳትፎ የሚያደርጉባቸው ብዙ የኃላፊነት መድረኮች አሉ። ከነዚህ ውስጥ በምርጫ ታዛቢነት መሳተፍ እና በምርጫ አስፈጻሚነት መሳተፍ ዋና ዋናዎቹ ናቸው። ስለዚህ፣ ዜጎች ምርጫ በአንድ ወይ በሌላ መልኩ የህልውና ጉዳይ መሆኑን ተገንዝበው በነቂስ ወጥተው ድምጽ መስጠት ብቻ ሳይሆን ትክክለኛና ተዓማኒ ምርጫ እንዲካሄድ ኃላፊነታቸውን መወጣት ይኖርባቸዋል።
