Sa baybayin ng Santa Barbara sa Iloilo, isang grupo ng mga kababaihan ang nagtataguyod ng tradisyon ng bobbin lace na nagsimula bilang tulong sa mga pasyente ng sanitarium noong 1980s. Ito ay naging isang natatanging sining na nagbibigay-buhay sa komunidad at turismo. Ang kanilang gawa ay nagpapakita ng katatagan at kultura ng rehiyon.
Nagsimula ang kwento ng WUHTLE (Women United Through Handcrafted Lace and Embroidery) sa Western Visayas Sanitarium sa Santa Barbara noong 1980s. Ibinigay ng anak ng isang pasyente ang isang embroidered handkerchief kay Sister Madeleine Dieryck, isang Belgian missionary na tumutulong sa mga taong apektado ng leprosy. Nahanga si Sister Dieryck sa gawa at nagturo ng embroidery, ngunit nahirapan ang mga pasyente dahil sa epekto ng sakit sa kanilang mga kamay.
Habang nasa Belgium, natutunan niya ang bobbin lace, isang teknik na gumagamit ng pins, threads, at wooden bobbins imbes na karayom. Nang bumalik siya, ito ang itinuro niya sa mga pasyente, na mabilis na natutunan nito. Noong 1996, naging opisyal na kooperatiba ang grupo.
Kabilang sa mga nagpapanatili nito si Lola Delia, 75 taong gulang, na gumagawa na ng bobbin lace nang higit tatlong dekada. Deformed ang kanyang mga daliri dahil sa sakit, ngunit maayos pa rin ang kanyang paggalaw. Ngayon, mga 30 na lang ang aktibong tagagawa, mas mababa kaysa sa peak nila dati.
"It’s a rare craft, one of the most expensive laces in the world, and its production keeps shrinking as time goes by. To think that a small community of women here in Santa Barbara are its keepers makes their work extraordinary," sabi ni Erlyn Alunan, isang tour guide sa Iloilo. "What began as a lifeline for those shunned because of their illness has become a unique heritage of the province."
Ang mga gawa, mula sa mga ibon hanggang religious symbols, ay tumatagal ng isang araw hanggang ilang linggo. Ito ay nagbibigay ng kabuhayan at umaasa na mag-inspire ng bagong henerasyon. Sa Iloilo, kilala para sa hablon, patadyong, pottery, basketry, at panubok embroidery, ang bobbin lace ay nagdaragdag sa turismo.
"The value the bobbin lace makers bring to Iloilo’s tourism is immense, operating on three critical levels at once," ayon kay Krisma Rodriguez, Director ng Department of Tourism Region 6. "It diversifies and deepens our portfolio by moving beyond grand heritage sites toward ‘slow tourism,’ offering immersive cultural experiences... It also champions sustainable, community-based tourism... Finally, it creates a cycle of heritage preservation..."