Inirekomenda ng Department of Agriculture kay Pangulong Marcos ang pagpapatuloy ng pagbabawal sa pag-import ng bigas hanggang katapusan ng taon upang mapatibay ang presyo ng palay at suportahan ang mga lokal na magsasaka. Ito ay sumusunod sa dalawang buwang paghinto na inutos noong Oktubre upang tugunan ang pagbaba ng presyo ng palay sa panahon ng ani. Ayon kay Agriculture Secretary Francisco Tiu Laurel Jr., nananatiling pabagu-bago ang mga presyo ngunit may sapat na suplay ng bigas sa bansa.
Noong unang bahagi ng panahon ng basang ani, bumagsak ang presyo ng palay hanggang P8 kada kilo sa mga probinsya tulad ng Isabela at Nueva Ecija, na humantong sa utos ni Pangulong Marcos na ihinto ang pag-import ng bigas hanggang Oktubre 31. Dahil dito, tumaas ang presyo sa P13 hanggang P14 kada kilo, na umabot sa pinakamataas na P16.50 sa pagitan ng Setyembre 8 at 12 bago bumaba sa P13.50 sa gitna ng buwan. “Ito ay nagpapakita na habang may mga pagtaas, nananatiling pabagu-bago ang presyo ng palay at nagpapatuloy pa rin ang ani sa maraming bahagi ng bansa,” sabi ni Tiu Laurel.
Layunin ng proposed extension na mapanatili ang suporta sa mga producer, mapanatili ang stability ng merkado, at suriin ang epekto ng suspension. Nanatiling matatag ang presyo ng bigas sa retail: imported regular-milled mula P40 patungo sa P37 kada kilo, at well-milled mula P50 sa P48. Inaasahan na sa Nobyembre, well-milled ay P42 at regular-milled P40. May 87 hanggang 90 araw na suplay ng bigas hanggang katapusan ng taon, na 1.12 milyong metric tons na mas mataas kaysa noong nakaraang taon, sapat para sa 61 na araw ng konsumo.
Sa isang radio interview, binawasan ni Tiu Laurel ang alalahanin tungkol sa kakulangan, na nagsabing mauubos ang imported stocks sa gitna ng Nobyembre ngunit sapat ang lokal na ani hanggang Pebrero. “Walang dapat ipag-alala. May sapat na lokal na ani, at hihigit ng suplay hanggang Pebrero,” aniya. Nagplano rin ang DA na palawakin ang “Rice for All” program para sa premium varieties sa P48-P49 kada kilo. May probisyon para sa emergency imports mula Vietnam, Cambodia, Myanmar, o Thailand sa loob ng walong araw kung tataas ang presyo o magmamanipula ang mga trader.
Tinanggihan niya ang babala ng Federation of Free Farmers tungkol sa potensyal na problema sa suplay, na nagsabing “Mali iyan. Maliwanag na nagbuti ang presyo ng palay pagkatapos ng paghinto, lalo na sa Luzon. Gumagana ang patakaran.” Para sa transparency, ikinonsulta ng DA ang stakeholders para sa fair allocation system, na maaaring i-broadcast live.
Samantala, pinuri ni Speaker Faustino Dy III ang mga executive orders ni Marcos tulad ng EO 100 para sa floor price ng palay at EO 101 para sa direktang pagbili mula sa cooperatives, na nagbibigay ng hustisya sa mga magsasaka.