Isang artikulo ang naglalahad ng mga personal na aspeto ng mga kilalang siyentipikong Pilipino, na nagbibigay-diin sa kanilang katatawanan, pragmatismo, at ambag sa pag-unlad ng bansa.
Ang mga siyentista ay hindi lamang eksperto kundi mga indibidwal na may tanong, pagdududa, at pagnanais na magpapasigla ng mood, ayon sa isang sanaysay. Sa Pilipinas, ang kanilang buhay ay nananatiling misteryo sa publiko.
Si National Scientist Dioscoro L. Umali (1917–1992), dating dean ng UPLB College of Agriculture, ay sumira sa tradisyon noong 1950s sa UPLB sa pamamagitan ng pagpayag sa kanyang mga estudyante na maging senior authors sa mga publikasyon mula sa kanilang thesis, upang matulungan silang magsimula ng karera sa agham. Kilala bilang “Father of Philippine Plant Breeding,” nag-mentor siya ng mga hinintulot na National Scientists tulad nina Dolores A. Ramirez at Emil Q. Javier.
Si National Scientist Jose R. Velasco (1916–2007) ay nagbiro na “Law’s loss was science’s gain” dahil sa kanyang pagpili ng agricultural chemistry sa UPLB sa halip na batas dahil sa limitadong yaman. Sa kanyang pagsisiyasat sa sakit na cadang-cadang ng niyog noong 1950s, nagpahayag siya ng pag-aalinlangan sa virus bilang sanhi, na naniniwala sa abnormal na katangian ng lupa; nagbiro siya na nang sumali siya sa karamihan, “he unhappily landed on the band and called the music.”
Si National Scientist Emil Q. Javier (1940–), isang protegé ni Umali, ay nag-umpisa ng pag-aaral sa plant genetics at agronomy, at itinatag ang Institute of Plant Breeding sa UPLB, na nagpaunlad ng mga high-yielding crops sa Asya. Ayon sa NAST, ang kanyang kahusayan ay sa pagdidisenyo ng praktikal na solusyon para sa tropical agriculture, partikular para sa maliliit na magsasaka gamit ang murang lokal na paraan. Naglingkod siya bilang UP president mula 1993 hanggang 1999, chair ng National Science Development Board mula 1981 hanggang 1986, at head ng NAST mula 2005 hanggang 2012. Sa isang panel noong Hulyo 2020, sinabi niya tungkol sa National Scientist Award: “’Yun ay mga dekorasyon na lang ‘yun.”
Si Jose V. Abueva (1928–2021), dating UP president mula 1987 hanggang 1993, ay nagmungkahi ng UP bilang national university noong 1992, na naging batas sa Republic Act 9500 noong 2008. Sa isang video series, sinabi niya: “We should apply our scientific attitude and criticalness to ourselves.” Tungkol sa bagong curricula, nagbiro siya: “Hindi na ako ang mananagot niyan… professor emeritus na ako eh. Wala na akong magagawa diyan.” Idinagdag niya: “I can only offer you sympathy,” habang nagpapahayag ng suporta sa rounded education.
Ang sanaysay na ito, mula sa mga propesor sa UPLB College of Development Communication, ay naglalayong magbigay ng sulyap sa mga siyentipikong ito upang mapanatili ang usapan.