Katika riwaya ya Nguu za Jadi ya Profesa Clara Momanyi, mbinu ya kinaya inatumika kuonyesha matukio yanayopingana na matarajio. Mfano mkuu ni Mtemi Lesulia akidai hakutaka kushinda uchaguzi licha ya kutumia rasilimali nyingi. Uchambuzi huu unaangazia umuhimu wake katika kuimarisha maudhui ya riwaya.
Riwaya ya Nguu za Jadi inaangazia matumizi ya kinaya kama mbinu muhimu ya kimtindo. Kinaya inaelezewa kama tukio linalopingana na matarajio ya msomaji. Mfano wa kwanza ni dondoo la Mtemi Lesulia akizungumza na wafuasi wake baada ya kushindwa uchaguzini. Alisema, “Nimechoka ati. Ndio maana sikutaka kushinda. Mnajua kazi ya mtemi ina kadhia nyingi…” Hii ilitokea nyumbani kwake, ambapo alijifungia chumbani kwa siku mbili akisononeka na kulaani kila mtu, na akikataza pole kutoka kwa wafuasi.
Uchambuzi unaonyesha kinaya katika vipengele vingi vya riwaya. Kwa mfano, Mangwasha anamuombea mumewe atokomee, lakini wazo hilo linamudu nea zaidi. Hii inaonyesha mapenzi yake ya dhati na utu wake. Pia, kila baya katika nchi ya Matuo linalaumiwa kwa Waketwa, ingawa ni dhuluma (uk 6). Elimu ya vijana haathaminiwi kutokana na ukabila chini ya uongozi wa Lesulia (uk 43), na Wakule wanaajiriwa katika taaluma zisizofaa msingi wa kikabila (uk 44).
Zaidi ya hayo, Lesulia anashindwa kujiamini, na hivyo kusababisha madhila kwa Waketwa (uk 44). Wazazi hawajali maslahi ya watoto wao, na baadhi yanaharibu mazao (uk 47). Askari watekeleza maagizo bila kuzingatia usalama (ubaraka). Lesulia anawatimua Waketwa kutoka Matango (uk 96), na jaji anayewasimamia haki yao anaondolewa. Mrima anaamini utu hauna umuhimu (uk 107), na Sagilu anafanya mahusiano na Cheiya kinyume cha mwanawe (uk 121). Ushirikiano wa Sagilu na Mrima ni kinaya kutokana na uadui awali. Chifu Mshabaha anamwomba Mangwasha msaada wa kifedha (uk 154), na Lesulia anadai hakutaka kushinda ingawa alitumia rasilimali za umma (uk 177).
Hoja hizi zinaonyesha jinsi kinaya inavyochangia katika kuonyesha dhuluma, ukabila, ubinafsi na umuhimu wa wema katika riwaya.
