Spika wa Bunge la Kitaifa, Moses Wetang’ula, ameonya wabunge kuwa takriban asilimia 56 ya wao hawarudi Bungeni baada ya Uchaguzi Mkuu wa 2027 kutokana na uirabika wa kisiasa. Akiongea katika kikao cha Bunge mjini Naivasha, alikosoa kamati za Bunge kwa kuwahangaisha maafisa wa serikali na kuwahimiza kupanga pensheni zao. Alisisitiza umuhimu wa kutoa urithi mzuri kupitia sheria na usimamizi bora.
Katika kikao cha kuweka ajenda ya Bunge la Kitaifa kwa mwaka 2026 kilichofanyika Naivasha tarehe 27 Januari 2026, Spika Moses Wetang’ula alikosoa vikali kamati za Bunge, hasa Kamati ya Hesabu za Umma (PAC) na Kamati ya Uwekezaji wa Umma (PIC), kwa tabia ya kuwaita mara kwa mara maafisa wa serikali kutoa maelezo, jambo linalodhoofisha utendaji wa taasisi za umma na kuchelewesha huduma kwa wananchi. “Usimamizi ni jukumu la kikatiba, lakini haupaswi kuunda taswira ya shinikizo lisilofaa au kusababisha kulemaa kwa shughuli za utawala,” alisema Wetang’ula, akitoa mifano kama Inspekta Jenerali wa Polisi na Tume ya Huduma kwa Walimu waliowitwa mbele ya kamati tofauti juu ya masuala yanayofanana.
Alisisitiza kuwa kamati za ukaguzi zinapaswa kukamilisha kazi zao kwa wakati unaofaa chini ya Kifungu cha 229(8) cha Katiba, ambacho kinawapa miezi mitatu kuzingatia ripoti za Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali. “Nasisitiza tena mwongozo wangu kwa kamati za ukaguzi... kuhakikisha kuwa zinakamilisha kazi zao kwa wakati unaofaa,” aliongeza.
Wetang’ula aliwakumbusha wabunge uhalisia wa siasa za Kenya, akisema ripoti ya kiaktuarial inaonyesha asilimia 56 ya wabunge wa sasa hawarudi Bungeni mwaka 2027. “Siasa zina mvutano na uhalisia ni jambo lisiloepukika. Ndio maana urithi wa taasisi hii ni muhimu kuliko mustakabali wa mtu binafsi,” alisema. Alishauri wabunge kupanga pensheni zao ili kuhakikisha maisha mazuri baada ya kuhudumu, ikizingatiwa kuwa sheria za sasa zinawapa pensheni wale waliotumikia mandhari mbili au zaidi, huku wale wa mandhari moja wakipokea mara tu ya michango yao na riba ya asilimia 15, pamoja na posho ya huduma ya takriban Ksh 5.8 milioni.
Alionya dhidi ya kutoa nafasi ya ushindani wa kisiasa kuathiri heshima ya Bunge, akisisitiza wajibu wa kutunga sheria, kusimamia serikali na kuwakilisha wananchi. “Bunge halihukumiwi kwa idadi ya sheria linalopitisha pekee, bali kwa athari za sheria hizo kwa maisha ya wananchi,” alisema, akiwataka wabunge kujitathmini na kujikita katika majukumu yao ya kikatiba katika miezi 17 iliyobaki kabla ya uchaguzi.
