Inihayag ng EDCOM II Final Report ang malalang krisis sa literasya sa Pilipinas, kung saan 88% ng mga mag-aaral sa Grade 7 ay hindi makakabasa sa antas na iyon. Mula sa 30% na proficient sa Grade 3, bumagsak ito sa 0.4% lamang sa Grade 12. Ang ulat ay nagbabala tungkol sa epekto ng malnutrisyon at mga sistematikong problema sa edukasyon.
Ang EDCOM II Final Report, na inilathala noong Pebrero 2026, ay naglalahad ng nakakapangilabot na kalagayan ng edukasyon sa Pilipinas. Ayon sa ulat, 88% ng mga estudyanteng papasok sa Grade 7 ay hindi handa sa pagbasa sa antas ng kanilang baitang. Sa Grade 3, 30% lamang ang proficient sa mga asignatura, ngunit pagdating sa Grade 12, iyon ay bumagsak sa 0.4% lamang—hindi man lamang umabot sa 1%.
Isa sa mga pangunahing sanhi ay ang childhood stunting na nakakaapekto sa 23.6% ng mga bata, na nagdudulot ng hindi na nababagong pinsala sa utak dahil sa malnutrisyon. Ang mga programa sa pagkain ay hindi nakakapag-abot sa mga dapat na benepisyaryo, at kulang ang maayos na daycare centers sa buong bansa.
Dagdag pa, may mass promotion bilang hindi sinasabing patakaran sa mga paaralan, na nagiging 'shock absorbers' ang mga guro sa pagkabigo ng mga mag-aaral. Nauubos ang oras sa mga aktibidad tulad ng selebrasyon at paligsahan, na nagdudulot ng pagkawala ng oras sa pag-aaral. Dahil sa madalas na sakuna, nagdudulot ito ng malaking pagkalugi sa pagkatuto, bagamat pinipigilan na ang paggamit ng paaralan bilang evacuation centers.
Ang kalidad ng guro ay nahahadlangan ng mga diploma mills, na nangangailangan ng Master of Arts in Education para sa promosyon. May kakulangan sa imprastraktura para sa universal early childhood care and development. Ang tulong pinansyal ng gobyerno sa mga estudyante ay nangangailangan ng mas epektibong pag-target at pag-harmonize. Bukod dito, may silos sa Department of Education (DepEd), Commission on Higher Education (CHED), at Technical Education and Skills Development Authority (TESDA), na may fragmented at outdated na istraktura at overlapping na mandato.
Sa kabila ng mga problemang ito, ang ulat ay nagbibigay ng mga rekomendasyon para sa kasalukuyan at darating na pamunuan upang maibalik ang literasya at makabago ang edukasyon sa harap ng mga hamon tulad ng AI at disinpormasyon.