Uamuzi wa Kenya wa kujenga ukuta wa usalama mpakani na Somalia ulizinduliwa mwaka 2015 ili kuzuia mashambulizi ya Al-Shabaab, lakini mradi huo umekwama baada ya matumizi ya Sh3.4 bilioni kwa kilomita 10 pekee. Hivi karibuni, Rais William Ruto ametangaza kufunguliwa rasmi kwa mpaka huo mwezi Aprili baada ya tathmini za usalama. Hata hivyo, wataalamu wanaonya kuwa Al-Shabaab inaendelea kuimarika.
Mpango wa kujenga ukuta wa usalama mpakani mwa Somalia ulizinduliwa mwaka 2015 na lengo la kuzuia magaidi wa Al-Shabaab waliokuwa wakifanya mashambulizi katika eneo la Kaskazini Mashariki, Pwani na Nairobi. Mradi huo ulipangwa kugharamia Sh8 bilioni na kujenga kizuizi cha kudumu katika mpaka wa kilomita 700 kutoka Mandera hadi Bahari ya Hindi. Utekelezaji uliwekwa chini ya Wizara ya Ulinzi badala ya Wizara ya Usalama wa Ndani.
Hata hivyo, mpango ulibadilika kutoka ukuta mkubwa hadi ua wa waya, jambo lililozua maswali. Kufikia 2019, Bunge la Kitaifa liliripoti kuwa kilomita 10 pekee zilikuwa zimejengwa kwa Sh3.4 bilioni, ambayo ingehitaji zaidi ya Sh200 bilioni kukamilisha. Mradi uligawanywa katika sekta tatu: kaskazini (Mandera hadi Elwak), kati (Elwak hadi Libat) na kusini (Libat hadi Kiunga), na vipengele kama vituo vya usalama, kamera za ufuatiliaji na vizuizi dhidi ya uhamiaji haramu.
Leo, mpakani kuna mwingiliano huru kati ya Mandera na Bula Hawa nchini Somalia, na njia zisizo rasmi zinaendelea. Wabunge walipinga ufadhili zaidi mwaka 2019 na kushikilia serikali iwajibike. Mradi ulikumbwa na changamoto za ufadhili, malipo ya wafanyakazi wa Huduma ya Vijana kwa Taifa na mvutano wa kidiplomasia.
Wiki iliyopita, Rais William Ruto alitangaza mjini Mandera kuwa mpaka utafunguliwa rasmi mwezi Aprili baada ya tathmini za usalama na ahadi ya kuimarisha ulinzi. Taasisi ya Hiraal Institute inaonya kuwa Al-Shabaab inaendelea kuimarika, na swali linabaki kama kufunguliwa kutaleta faida kiuchumi bila hatari.
