Ukame unaoongezeka umesababisha mazao kukauka na bei za chakula kupanda katika kaunti za Mlima Kenya, ikiongeza hatari ya njaa. Wakulima kama Gerald Murira katika Meru wamelipoteza mavuno yao kutokana na mvua duni. Serikali inahamasisha misaada lakini wakazi wanalalamika juu ya usambazaji usio wa haki.
Wakati wa msimu wa kawaida, mkulima Gerald Murira kutoka Ntumburi, Buuri, Kaunti ya Meru, angekuwa akivuna magunia 40 ya maharagwe. Hata hivyo, mvua iliyochelewa na kuwa kidogo imefanya mashamba yake na ya majirani yabaki matupu.
“Mvua ilinyesha kwa kuchelewa na ndani ya wiki mbili tu, mazao yalinyauka. Tangu wakati huo tumesahau kabisa kuwa tulipanda. Ni wakulima waliokuwa na maji ya kunyunyuzia pekee ndio walioweza kuokoa mazao yao,” anasema Murira.
Hali hii inaathiri wakulima katika Meru, Tharaka Nithi, Embu, Nyeri, Kirinyaga na Murang’a, ambapo mahindi na maharagwe ndio chakula cha msingi. Takwimu za Wizara ya Kilimo zinaonyesha kuwa katika mwaka wa kawaida, kaunti hizi huzalisha zaidi ya tani 333,000 za mahindi na tani 130,000 za maharagwe. Kufikia mapema Desemba, mazao mengi yalikuwa yamekauka kutokana na mvua chini ya wastani kati ya Oktoba na Desemba, kulingana na Idara ya Hali ya Hewa (KMD).
“Mvua iliyo chini ya wastani ilisababisha ukosefu wa unyevu wa kutosha kwenye udongo, hali iliyozua mazingira yasiyofaa kwa ukuaji wa mimea na maendeleo ya mazao katika maeneo kadhaa ya nchi,” inasema ripoti ya KMD ya Desemba.
Mkurugenzi wa Hali ya Hewa Kaunti ya Meru, Justin Murithi, alisema sehemu kubwa ya kaunti haikupokea mvua, na baadhi ya maeneo ya Igembe Kaskazini hayakupata yoyote. “Baadhi ya maeneo ya Igembe Kaskazini hayakupokea mvua yoyote. Kufikia mapema Desemba, mazao mengi yalikuwa yamekauka. Ni baadhi tu ya maeneo ya Imenti Kaskazini, Imenti Kati na Imenti Kusini yanayotarajiwa kupata asilimia 50 ya mavuno ya kawaida,” alisema Murithi, akihimiza serikali kutoa misaada haraka.
Ripoti ya Mamlaka ya Kitaifa ya Usimamizi wa Ukame (NDMA) inaonyesha kukauka kwa mazao kulianza mapema katika Kirinyaga, Murang’a na Nyeri. Katika eneo la Kieni, Nyeri, bei za chakula zimepanda; debe la viazi sasa Sh600 kutoka Sh400, na gunia la mahindi la kilo 90 kati ya Sh4,800 na Sh5,000 kutoka Sh3,000.
Mwenyekiti wa soko la Chaka, Jane Wangechi, alisema, “Mvua tuliyopata katika miezi iliyopita ilikuwa chache sana. Mwezi uliopita ilinyesha kwa wiki moja tu, na mvua hiyo ilikuwa kali mno kiasi cha kuharibu mazao mashambani. Baadaye jua kali likafuata. Chakula tulichonacho kitaisha hivi karibuni.” Wafanyabiashara wanaagiza bidhaa kutoka Nyandarua na Kirinyaga, lakini uhaba uko pia huko.
Serikali inasambaza chakula cha msaada, lakini mkazi Joseph Mwangi wa Naromoru alilaani, “Kimekuwa kama zawadi ya kisiasa kwa wale walio na uhusiano na maafisa wa serikali. Serikali inafaa kurejea kuwawezesha wakulima kwa kutoa mbolea na pembejeo za kilimo ili kuokoa hali.” Alipendekeza uwekezaji katika mabwawa na miradi ya maji.
Mkurugenzi wa Kilimo Kaunti ya Meru, Martin Munene, alisema hali ina changamoto kubwa ya utoshelevu wa chakula. Waziri wa Utumishi wa Umma Geoffrey Ruku alisema serikali iko tayari kukabiliana na uhaba.
